Մարմնի շարժման արագությունը միավոր ժամանակում  նրա  անցած ճանապարհն է ։

70կմ/ժ  արագություն ասելով հասկանում ենք, որ մարմինը 1ժ-ում անեցել է 70կմ ճանապարհ։

Ճանապարհ : ժամանակ= Արագություն

Ճանապարհ= ժամանակ ․ Արագություն

Ճանապարհ։ Արագություն= ժամանակ

Խնդիրներ

Բեռնատարը 740 կմ ճանապարհի առաջին 320կմ-ն անցավ   80կմ/ժ  արագությամբ, իսկ մնացած մասը՝ 60կմ/ժ  արագությամբ։ Բեռնատարը քանի՞ ժամում  անցավ  այդ  ճանապարհը։
320:80=4
740-320=420
420:60=7
7+4=11

• Գնացքը  2 օրում միևնույն արագությամբ անցավ 1620կմ ճանապարհ։ Առաջին օրը  նա ճանապարհի վրա  ծախսեց 10 ժամ, իսկ երկրորդ օրը՝ 2 ժամ պակաս։ Որքա՞ն ճանապարհ նա անցավ առաջին օրը։
  10-2=8
  10+8=18
  1620:18=90
  90×10=900
  
  

• A  քաղաքից միևնույն ուղղությամբ դուրս եկան երկու ավտոմեքենա։ 8 ժամ հետո որքա՞ն կլինի նրանց միջև եղած հեռավորությունը, եթե առաջին ավտոմեքենան ժամում անցնում է 60կմ, իսկ երկրորդը՝ 80 կմ։
  80×8=640
  60×8=480
  640-480=160

Երևանից  հակադիր ուղղություններով  շարժվեցին երկու ավտոմեքենա։ Քանի՞ ժամ հետո նրանց միջև եղած հեռավորությունը կլինի 780կմ, եթե մեկը շարժվում է 70կմ/ժ արագությամբ, իսկ մյուսը՝ 10կմ/ժ-ով պակաս  արագությամբ։
70-10=60
70+60=130
780:130=6

• 480կմ հեռավորության  վրա գտնվող 2  քաղաքներից միաժամանակ իրար հանդիպակաց  դուրս եկան երկու ավտոմեքենա և հանդիպեցին 3 ժամ հետո։ Առաջինը գնում էր 60կմ/ժ արագությամբ։ Որորշիր երկրորդ  մեքենայի արագությունը։
  3×60=180
  480-180=300
  300:3=100

• A  քաղաքից միաժամանակ հակադիր ուղղություններով  դուրս եկան երկու ավտոմեքենա ։ Առաջինի արագությունը 70կմ/ժ  էր, իսկ  երկրորդինը՝ 20 կմ/ժ -ով ավելի։ Որքա՞ն կլինի նրանց հեռավորությունը 3 ժամ հետո։
  70+20=90
  90×3=270
  70×3=210
  270+210=480
  

Ճանապարհ, ժամանակ, արագություն

Մարմնի շարժման արագությունը միավոր ժամանակում  նրա  անցած ճանապարհն է ։

Արագությունը  կարելի է  չափել  արագաչափի  միջոցով։

Օրինակ՝

Կարող ենք ասել, որ․

Ավտոմեքենան  շարժվում է  ժամում 70կմ  արագությամբ,  կամ ավտոմեքենան  շարժվում է 70կմ/ժ արագությամբ։

Մարմնի շարժման արագությունը հավասար է  նրա անցած ճանապարհի և ծախսած  ժամանակի քանորդին։

Այսինքն՝

Արագություն= Ճանապարհ : ժամանակ

• Գնացքը  20 ժամում միևնույն արագությամբ անցավ 1400կմ ճանապարհ։  Որքա՞ն էր գնացքի շարժման արագությունը։
  V-?
  T=20
  S=1400
  V=S:T
  1400:20=70

Մարմնի անցած ճանապարհը հավասար է նրա շարժման արագության և ծախսած  ժամանակի արտադրյալին։

Ճանապարհ= Արագություն ^. ժամանակ

• Որքա՞ն ճանապարհ կանցնի ավտոմեքենան 5 ժամում, եթե շարժվի 70կմ/ժ արագությամբ։
  T=5
  V=70
  S-?
  S=TxV
  70×5=350
• Հեծանվորդը 2 ժամում ընթացավ 18կմ/ժ արագությամբ։ Որքա՞ն ճանապարհ նա անցավ։
  T=2
  V=18
  S-?
  S=TxV
  18×2=36
• Գնացքը  2 օրում միևնույն արագությամբ անցավ 1800կմ ճանապարհ։ Առաջին օրը  նա ճանապարհի վրա  ծախսեց 12 ժամ, իսկ երկրորդ օրը՝ 4 ժամ պակաս։ Որքա՞ն ճանապարհ նա անցավ առաջին օրը։
  12-4=8
  12+8=20
  1800:20=90
  90×12=1080

Մարմնի ծախսած  ժամանակը հավասար է նրա անցած ճանապարհի և արագության քանորդին։

Ժամանակ= Ճանապարհ: Արագություն

• Հայկենց տնից մինչև դպրոց  450մ է։ Նա դպրոց է գնացել 50մ/ր արագությամբ։ Որքա՞ն ժամանակ նա  ծախսեց դպրոց  գնալու  համար։
  450:50=9

• Երևանից միևնույն ուղղությամբ դուրս եկան երկու ավտոմեքենա։ 4 ժամ հետո որքա՞ն կլինի նրանց միջև եղած հեռավորությունը, եթե առաջին ավտոմեքենան ժամում անցնում է 70կմ, իսկ երկրորդը՝ 90 կմ։
  70×4=280
  90×4=360
  360-280=80
• Մոտոցիկլավարը 160կմ  ճանապարհի  առաջին 40կմ-ն անցավ 40կմ/ժ  արագությամբ, իսկ մնացած մասը՝ 60կմ/ժ  արագությամբ։ Մոտոցիկլավարը քանի՞ ժամում  անցավ  այդ  ճանապարհը։
  160-40=120
  40:40=1
  120:60=2
  1+2=3
• Բեռնատարը 400 կմ ճանապարհի առաջին 120կմ-ն անցավ 60կմ/ժ  արագությամբ, իսկ մնացած մասը՝ 70կմ/ժ  արագությամբ։ Բեռնատարը քանի՞ ժամում  անցավ  այդ  ճանապարհը։
  120:60=2
  400-120=280
  280:70=4
  4+2=6

Վերջնական խաղ

Вспомните сказку О. Туманяна «Лжец». Допишите предложения. 
1. Царь пообещал отдать половину своего царства тому, кто что я скажу: “Это ложь”,
2. Пастух утверждал, что у его отца была такая длинная дубинка, что он мог достать до звезд
3. Бедняк пришел к царю не с историей, а с требованием вернуть меру золота
4. Когда царь закричал, что это ложь и он ничего не должен, бедняк потребовал половину царства
5. Чтобы не отдавать половину царства, царь был вынужден признать, что слова бедняка — это правда

Из какой сказки О. Туманяна данный ниже отрывок. 
Рассказал я богу, а он и говорит: “Девушка пусть найдёт себе доброго мужа, тогда будет счастлива, а дереву скажи: “Под тобою зарыто золото, надо откопать его, дать корням простор, тогда зазеленеешь”. Передал я им божье слово. Дерево сказало: “Откопай золото и возьми себе”, а девушка говорит: “Возьми меня замуж”. — “Нет, — говорю, — друзья, не могу: бог обещал мне счастье, должен я найти его и наслаждаться”.
Глупец

Вспомните сказку О. Туманяна «Непобедимый петух» и выберите правильный вариант. 1. Где петух нашёл золотой?
В сундуке
В мусоре
На дороге

Почему царь сначала решил вернуть монету петуху?
Ему стало жалко петуха
Он испугался позора на весь мир
Золотой оказался фальшивым

Как петух назвал кастрюлю, в которой его варили?
Глубоким морем
Тёмной темницей
Горячей баней

Что произошло в финале сказки?
Петух погиб
Царь выздоровел
Назиры-везиры случайно погубили царя, спасая его от петуха

Ответьте на вопросы.
1.Почему старуха отрезала лисице хвост? Какое условие она поставила, чтобы вернуть его? (Бесхвостая лиса) Она выпела всё молоко
2.Почему муж и жена начали ссориться в начале сказки? В чём они обвиняли друг друга? (Барекендан)  оскорбляли друг друга
3. Как жители деревни пытались «добыть» дрова до появления человека с топором? (Братец-топор)  рукой
4.Почему в конце сказки люди решили утопить топор? Помогло ли им это «наказать» его? (Братец-топор)  не горел
5.Какое событие заставило Назара поверить в свою невероятную силу? Что было написано на его знамени? (Храбрый Назар)  

միլիմետրը՝ 1մմ
 սանտիմետրը՝ 1սմ
 դեցիմետրը՝ 1դմ
 մետրը՝ 1մ
 կիլոմետրը՝ 1կմ
1սմ=10մմ
1դմ=10սմ=100մմ
1մ =10դմ =100սմ=1000մմ
1կմ=1000մ=10000դմ

Որպես զանգվածի չափման միավոր գործածվում են`

 գրամը՝ 1գ
կիլոգրամը՝ 1կգ
 ցենտները՝ 1ց
 տոննան՝ 1տ
1կգ =1000գ
 1ց = 100կգ
1տ =10ց =1000կգ
Որպես ժամանակի չափման միավոր գործածվում են`

 վայրկյանը՝ 1վ
 րոպեն՝ 1ր
ժամը՝ 1ժ
 օրը ՝ 1օր
տարին՝ 1տարի
դար՝ 1 դար
1 օր =24 ժ
1 ժ =60 ր
1 ր =60 վ
1 տ=12 ամիս
1 դար=100 տարի

Որպես արագության չափման միավոր գործածվում են՝

 կիլոմետր-ժամ՝ 1կմ/ժ
մետր-ժամ՝ 1մ/ժ
մետր-վայրկյան՝ 1մ/վ
1կմ/ժ=1000 մ/

1. Հաշվիր  գումարը.

Oրինակ՝ 12 կմ 400 մ+8 կմ 750 մ=20 կմ+1150 մ =20 կմ+1 կմ 150 մ=21 կմ 150 մ

11կմ 260մ+15 կմ 850մ
27km 10m

105մ 12սմ+6մ 99սմ
112m 11sm

14 տ 400 կգ+25 տ 900 կգ
40t 300kg

125 սմ 8 մմ+55սմ 6մմ
181sm 4mm

32 ժ 4 ր+54 ժ 59 ր
87ժ 3r

26 ժ +14ժ 45 ր
40ժ 45r

14 օր 18 ժ+16 օր 9 ժ
31or 3ժ

17 ր 34 վ+18 ր 50 վ
36r 24v

105դմ 7սմ+115 դմ 8 սմ
221dm 5sm

180 դմ 5 սմ+20 սմ
182dm 5sm

56 ց 48 կգ+40 ց 80 կգ
97c 28kg

16 ց+54 ց 90 կգ
70c 90kg

145 կմ+55 կմ 780 մ
200km 780m

104 մ 15 սմ+6 մ 65 սմ
110m 80sm

18 տ +17 տ 200 կգ
35t 200kg

2. Հաշվիր տարբերությունը.
Oրինակ՝ 10 սմ 6 մմ- 3 սմ 9 մմ=9 սմ 16 մմ-3 սմ 9 մմ=6 սմ 7 մմ
41 սմ 8 մմ – 12 սմ 9 մմ
28 սմ 9 մմ

15 դմ 7 սմ – 13 դմ 9 սմ
1 դմ 8 սմ

11 դմ 3 սմ – 8 սմ
10 դմ 5 սմ

15 մ 16 սմ – 13 մ 19 սմ
1 մ 97 սմ

55 մ – 15 մ 45 սմ
39 մ 55 սմ

200 կմ – 100 կմ 60 մ
99 կմ 940 մ

9 կմ 750 մ – 5 կմ
4 կմ 750 մ

Խնդիրներ․

3. Հաշվիր  3 մ 55 սմ, 4 մ 2 սմ և 5 մ կողմերով եռանկյան պարագիծը։
3m 55sm+4m 2sm+5m=12m 57sm

4. Հաշվիր 2 դմ 6 սմ, 3 դմ 7 սմ, 4 դմ 3 սմ և 5 սմ կողմերով քառանկյան պարագիծը:
2dm 6sm+3dm 7sm+4dm 3sm+5sm=10dm 8

5. Գտի՛ր քառակուսու մակերեսը և պարագիծը՝ իմանալով, որ նրա կողմի երկարությունը 6 սմ է։
$P = 4 \times 6 = 24$P=4×6=24 սմ
$S = 6 \times 6 = 36$S=6×6=36 սմ²

6. Քառակուսու պարագիծը 32 սմ է։ Գտի՛ր քառակուսու կողմը։
$32 : 4 = 8$32:4=8 սմ

7. Քառակուսու մակերեսը 25 քառակաուսի մետր է։ Գտի՛ր քառակուսու կողմը։
25 = 5 մ

8. Հաշվիր ուղղանկյան պարագիծը, եթե հայտնի է, որ նրա լայնության և երկարության գումարը 18 դմ է։
P=2×(լայնություն+երկարություն)
$P = 2 \times 18 = 36$

9. Ուղղանկյան լայնությունը 10 դմ է, իսկ երկարությունը 4 դմ-ով մեծ է լայնությունից։ Գտնել ուղղանկյան պարագիծը և մակերեսը։
Երկարությունը = 10 + 4 = 14 դմ
$P = 2 \times (10 + 14) = 2 \times 24 = 48$P=2×(10+14)=2×24=48 դմ
$S = 10 \times 14 = 140$S=10×14=140 դմ²